آشنایی با پارچه مخمل

آشنایی با پارچه مخمل

تقی پور
۲۶ بهمن ۹۸

تولید پارچه یک پارچه لخت و نرم است که به طور رایج در لباس های خواب، رومبلی و دیگر منسوجات به کار می رود. با توجه به قیمت بالای آن در گذشته این پارچه اغلب مخصوص اشراف بود. بااینکه مخمل های مدرن از مواد مصنوعی تهیه می شوند، این پارچه خاص همچنان یکی از لخت ترین و نرم ترین پارچه ای است که تا به حال تولید شده می باشد.

تاریخچه پارچه مخمل:

تاریخ مخمل به قرن 14 برمی گردد و محققان قدیمی تر اغلب معتقد بودند که این پارچه در ابتدا در شرق آسیا تولید شد و سپس از طریق راه ابریشم وارد اروپا شد. مخمل قدیمی از ابریشم خالص بود که آن را بی نهایت معروف کرد. ابریشم آسیایی بسیار نرم بود، اما فرآیند تولید خاص استفاده شده برای تولید مخمل منجر به تولید متریالی می شد که حتی از دیگر انواع ابریشم نیز پر زرق و برق تر بود.

مخمل در دوره رنوسانس در اروپا محبوب شد، درحالیکه در آن زمان پارچه مخمل در خاورمیانه به وفور استفاده می شد. برای مثال بررسی تاریخ شهرنشینان مناطق مربوط به مرزهای عراق و ایران نشان می دهد که مخمل در میان خانواده های اشراف این مناطق بسیار محبوب بوده است.

مخمل کنونی:

پس از اختراع دستگاه بافندگی، تولید مخمل ارزانتر شد و توسعه الیاف مصنوعی که برخی از ویژگی های مثل ابریشم را داشتند منجر شد این پارچه حتی توسط ضعیف ترین افراد جامعه استفاده شود. درحالیکه مخمل های کنونی ممکن است به خالصی مخمل های گذشته نباشد، هنوز هم در تهیه پرده، پتو و سایر محصولاتی که نرمی در آن دارای اهمیت است استفاده می شود.

تهیه پارچه مخمل:

درحالیکه در ساخت مخمل می توان از متریال های مختلفی استفاده کرد، فرآیند استفاده شده برای تولید پارچه مخمل صرف نظر از نوع متریال یکسان است. پارچه مخمل را می توان در یک دستگاه بافندگی مخصوصی تولید کرد که دو لایه از پارچه را همزمان می بافد. این لایه ها سپس جدا می شوند و دور یک رول پیچیده می شوند.

مخمل از نخ عمودی و مخمل نما از نخ افقی تهیه شده است اما در حالت کلی می توان گفت این دو پارچه مخمل دارای فرآیند تولید تقریباً یکسانی هستند. اگرچه، مخمل نما با نخ پنبه ای معمولی تهیه می شود که منجر به کاهش کیفیت و تغییر ساختار آن نسبت به مخمل می شود.

ابریشم، یکی از محبوب ترین متریال ها برای تولید مخمل است، که از پیله کرم ابریشم و تبدیل آن به نخ تهیه می شود. منسوجات مصنوعی مثل ریون از طریق تبدیل مواد پتروشیمی به  رشته هایی تهیه می شوند. پس از تبدیل این نخ ها به لباس مخمل، می توان رنگرزی روی آن انجام داد و با توجه به کاربرد از مواد شیمیایی استفاده کرد.

کاربرد پارچه مخمل:

ویژگی مطلوب اصلی پارچه مخمل نرمی آن است، بنابراین این پارچه به طور کلی در مواردی که پارچه به طور مستقیم با پوست برخورد می کند استفاده می شود. همزمان، پارچه مخمل دارای ویژگی های ظاهری خاصی می باشد که از نظر ظاهری جذاب است، بنابراین می توان از آن در دکوراسیون منزل، پرده و بالش استفاده کرد. برخلاف سایر دکوریها، لمس مخمل حس خوبی دارد، که کاربرد آن را در این زمینه افزایش می دهد.

بدلیل نرمی، پارچه مخمل در کالای خواب نیز استفاده می شود. بویژه، این پارچه به طور رایج در ملحفه های عایق بندی که بین ملحفه و لحاف قرار می گیرند به کار می رود. مخمل در لباس های زنانه جلوه خاص تری نسبت به لباس های مردانه دارد. برخی از انواع مخمل که بافت سفت تری دارد در تهیه لباس هایی مثل کلاه و دستکش به کار برده می شوند.

کشور تولید کننده پارچه مخمل:

مثل بیشتر منسوجات، بزرگترین تولید کننده پارچه مخمل چین است. از آنجائیکه این پارچه را می توان به طور عمده با دو نوع متریال اولیه تهیه کرد. بنابراین،لازم است به هر یک به طور جداگانه بپردازیم.

بزرگترین تولیدکننده ابریشم:

چین بزرگترین تولیدکننده ابریشم است، اما هند با فاصله نزدیکی در رتبه بعدی قرار دارد. به عنوان یک قانون کلی، ابریشم هندی کیفیت بالاتری دارد.

بزرگترین تولیدکننده ریون:

چین بزرگترین تولیدکننده منسوجات صنعتی است و از طرف دیگر چین بزرگترین آلوده کننده دنیا نیز می باشد. به همین دلیل، از نظر تولید پایدار و غیر-آلاینده از بقیه دنیا بسیار عقبتر است.

قیمت پارچه مخمل:

پارچه مخمل تهیه شده از متریال مصنوعی تقریباً ارزان است. مخمل تمام ابریشم، هزاران دلار به ازای هر یارد قیمت دارد زیرا تولید این پارچه به هزینه نیروی انسانی بالایی نیاز دارد. بعلاوه، پارچه ابریشم که با دقت و با استفاده از متریال پایدار تهیه شده است همیشه از پارچه هایی که از الیاف مصنوعی تهیه شده اند گرانتر است.

تولید پارچه مخمل:

طی قرنها انواع مختلفی از پارچه مخمل بوجود آمد. در اینجا به چند مورد اشاره می کنیم:

  • مخمل Chiffon:

به این نوع پارچه مخمل مخمل شفاف نیز گفته می شود، این نوع مخمل مرغوب اغلب در لباس های رسمی کاربرد دارد.

  • مخمل Crushed:

احتمالاً یکی از انواع مخمل متفاوت است و دارای جنس خاصی است که از طریق فشار و پیچانده الیاف مخمل درهنگامی که خیس هستند تهیه می شود. به جای داشتن سطح یکدست، این نوع مخمل دارای پستی و بلندی طبیعی و غیرمنظم بوده و از نظر زیبایی جذاب است.

  • مخمل Embossed:

این نوع پارچه مخمل دارای ناهمواری است و این سطوح ناهموار از سطوح کناری مساحت کمتری دارد و در اغلب موارد این سطح ناهموار با لمس کردن حس می شود.

  • مخمل Hammered:

این نوع مخمل دارای زرق و برق بیشتری نسبت به سایرین است و در فرآیند تولی آن به جای مچاله کردن از فشردن استفاده شده است. پارچه حاصل خالدار است و یادآور پوست نرم و گرم حیوانات است.

  • مخمل  Lyons:

این نوع پارچه مخمل تراکم بالاتری نسبت به سایر انواع مخمل دارد، درنتیجه سفت تر بوده و مناسب برای لباس های بیرونی است. در تهیه کت تا کلاه، مخمل لیون به عنوان یک متریال لاکچری محسوب می شود.

  • مخمل Panne:

درحالیکه واژه "Panne" می تواند دارای معانی مختلفی باشد اما امروزه به معنای مخمل با سطح قلمبه اطلاق می شود.

  • مخمل Utrecht:

این نوع پارچه مخمل منسوخ شده است اما برخی مواقع در پیرآهن و لباس رسمی مورد استفاده قرار می گیرد.

  • مخمل Voided:

این نوع از مخمل از قسمت هایی دارای توده و قسمت هایی فاقد توده تشکیل شده است. هر نوع شکل و طرحی در این نوع مخمل قابل پیاده سازی است و پارچه نهائی که شبیه مخمل برجسته است.

  • مخمل Ring:

اساساً، مخملی که بتوان آن را با رینگ کشید به مخمل رینگی شهرت دارند. این نوع از مخمل بشدت سبک بوده و مثل chiffon است.

اثرات زیست محیطی مخمل بر محیط زیست:

از آنجائیکه مخمل اشاره به یک نوع بافت دارد و پارچه نیست، به طور تکنیکی نمی توان گفت که مخمل به عنوان یک مفهوم تأثیری بر محیط زیست دارد. مواد مختلف استفاده شده برای تهیه مخمل، دارای تأثیرات مختلف محیطی می باشد.

اثرات زیست محیطی ابریشم:

ابریشم بهترین ماده اولیه از نظر محیط زیستی می باشد. این پارچه همچنان در اغلب موارد به همان روشی هزاران سال پیش تولید می شود و از آنجائیکه در تولید ابریشم از هیچ سموم و یا آفت کشی استفاده نمی شود این الیاف تأثیر زیست محیطی منفی شدیدی برای محیط زیست ندارد.

اثرات زیست محیطی ریون و الیاف مصنوعی:

ریون یکی از جایگزین های ابریشم در پارچه مخمل است و تولید این ماده مصنوعی برای محیط زیست بسیار مضر است. فرآیند تولید ریون شامل چندین شستشوی شیمیایی است و ماده پایه این مواد پتروشیمی است. اساساً، ریون یک ماده تهیه شده از سوخت فسیلی است و زیست تخریب پذیر نیست که در هنگام تولید مواد مضری بسیاری را وارد ذخایر آب می کند. تنها دلیل تولید ریون قیمت پائین آن می باشد.