پارچه لاکرا، کاربردها و ویژگی های آن را بشناسید

پارچه لاکرا، کاربردها و ویژگی های آن را بشناسید

تقی پور
۱۴ اسفند ۹۸

نام پارچه

لاکرا

نام های دیگر

اسپندکس, الاستین

ساختار پارچه

پلی پورتن-کوپلیمر پلی یوریا

تنفس پذیری

بسیار بالا

جذب رطوبت

بالا

عایق گرما

پایین

کشسانی

بسیار بالا

گلوله شدن

بالا

اولین کشور تولیدکننده

آمریکا

بزرگترین تولیدکننده صادرکننده

چین

شیتشو

سرد یا گرم

کاربرد

لباس زیر، جوراب، نیم تنه ورزشی، لباس دوچرخه سواری، لباس یوگا، لباس هاکی، لباس حساس به حرکت

پارچه لاکرا نام یک برند برای پارچه الاستین است، که یک پارچه دارای قابلیت الاستیسیته بسیار بالا است. علی رغم داشتن چندین نام، لاکرا، اسپندکس و الاستین همه یک پارچه هستند و این پارچه 5 تا 8 برابر الاستیسیته دارد.

لاکرا در سال 1950 توسط شرکت DuPont توسعه داده شد، ولی اگر پلی پورتن در سال 1930 توسط شرکت IG Farben متعلق به نازی ها ابداع نمی شد این پارچه بوجود نمی آمد. پلی پورتن ماده پایه ای برای پلاستیک های مختلف می باشد، روش مشابهی برای تولید پلاستیک های پلی پورتن وجود دارد.

درست مانند سایر مواد پلی پورتن، لاکرا یک پلیمر است که از زنجیره طولانی از پلیمرها که توسط اسید خاص به یکدیگر متصل شده اند تشکیل شده است. برخلاف سایر الیاف مصنوعی، پارچه لاکرا به شدت در برابر گرما مقاومت دارد، به همین دلیل به عنوان افزودنی به سایر الیاف مصنوعی آسیب پذیر در برابر گرما مثل پلی استر و نایلون اضافه می شود.

پلی پرتن توسط شرکت IG Farben به عنوان جایگزین کائوچو ابداع شد. سپس ویژگی های جذب گرما و انرژی جنبشی نیز شناخته شد و پلی پورتن به وفور به عنوان عایق استفاده شد. بسیاری از دانشمندان در IG Farben پس از جنگ جهانی دوم به آمریکا فرستاده شدند و بسیاری از آنها در DuPont شروع به کار کردند.

این همکاری بین دانشمندان آلمانی و شرکت DuPont منجر به ابداعات مختلفی شد و لاکرا یکی از ابداعاتی بود که اثر طولانی بر اقتصاد جهان و روش زندگی افراد در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته داشت. لاکرا و الیاف مشابه به محبوبیت خود ادامه دادند و با اینکه این نوع از پارچه دارای اثرات محیطی منفی بود ولی تولید آن ادامه یافت.

مراحل ساخت پارچه لاکرا:

ساخت پارچه لاکرا

پارچه لاکرا یک پارچه کاملاً مصنوعی است، هیچ جزء ارگانیکی در آن وجود ندارد.درحالیکه بسیاری از اجزای آن دارای ریشه طبیعی هستند، تمام اجزای آن در آزمایشگاهها تولید می شوند و سپس ترکیب می شوند.

چهار روش برای تولید پارچه لاکرا وجود دارد، اما اغلب این روش ها منسوخ شده اند. درحالیکه برخی از تولیدکنندگان از روش هایی مثل reaction spinning، melt extrusion وsolution wet spinning استفاده می کنند، تقریباً 95 درصد از اسپندکس دنیا از روشی به نام solution dry spinning تولید می شود و در ادامه به بررسی این روش می پردازیم.

برای شروع فرآیند تولید اسپندکس یک ماده به نام macroglycol تحت شرایط گرما و فشار با مونومر دیایزوسیانات ترکیب می شود. شرایط دما و فشار باید دقیق باشد تا نتیجه دلخواه ایجاد شود و این دو ماده باید با نسبت 1 به 2 ترکیب شوند. اگر نسبت ها درست باشد در این مرحله پری پلیمر تشکیل می شود.

پارچه لاکرا

سپس، پری پلیمر با اسیددوآمینه واکنش داده می شود و یک واکنش شیمیایی به نام chain extrusion شروع می شود. ماده حاصل بسیار چسبناک است و قبل از ورود به مرحله بعد با مواد حلال رقیق می شود. وقتی به اندازه کافی نازک شد، پری پلیمر به دستگاههایی به نام سیلندر بافندگی منتقل می شود. در داخل این ماشین قطعه ای به نام تارساز وجود دارد، که دارای تعداد زیادی سوراخ است. ماده پری پلیمر از داخل سوراخها عبور داده می شود و به صورت رشته هایی درمی آیند. این رشته ها، هنوز به صورت مایع هستند و سپس در برابر گازهای گرم و نیتروژن قرار می گیرند و محکم می شوند. الیاف ها سپس از دستگاه خارج شده و وقتی در برابر فشار هوا قرار می گیرند، به صورت رشته های پیچیده درمی آیند. هوای فشرده می تواند رشته هایی با سایزهای مختلف تولید کند.

سپس، قبل از آنکه نخ لاکرا از کارخانه خارج شوند و به صورت پارچه بافته شوند،  باید تحت یک فرآیند دیگر که شامل منیزیم استارا یا مواد شیمیایی مشابهی است قرار بگیرد و بعد، آماده استفاده در بافندگی می باشد.

کاربرد پارچه لاکرا:

کاربرد پارچه لاکرا

پارچه لاکرا دارای کاربردهای گسترده ای می باشد. از همان ابتدا، الاستیسیته بیش از حد این ماده در بخش های خاصی از صنعت مد جایگاه خاصی یافت، اما پارچه الاستیک به خودی خود بازاری ندارد. در عوض این ماده با سایر الیاف ترکیب می شود تا بتواند الاستیسیته تولید کند. اگر مقدار کمی اسپندکس به پلی استر، نخ یا پشم اضافه شود، این پارچه ها الاستیسیته زیادی خواهد یافت. برای تعیین الاستیسیته اضافی پس از اضافه کردن الاستین، تولیدکنندگان می دانند که این ماده تا 8 برابر کشسانی خواهد داشت. درنتیجه، اگر 10 درصد اسپندکس به پارچه غیرکشسان اضافه شود، دو برابر اندازه خود کشسانی خواهد داشت.

پارچه لاکرا در تهیه لباس های جذب محبوب است. به همین دلیل در لباس زیر کاربرد دارد؛ اغلب لباس هایی که با بدن در تماس است دارای این ماده است.

پارچه لاکرا

پارچه لاکرا  به طور گسترده در بند و کش شلوار گرمکن، لباس خواب یا هر نوع دیگری از لباس زیر و دکمه های کشسان کاربرد دارد. علاوه بر آن، لاکرا در اغلب جوراب ها استفاده می شود؛ بدون وجود این ماده، جوراب ها کشسانی اندکی خواهند داشت و درآوردن و پوشیدن آنها دشوار می شود.

بعلاوه، تقریباً همه لباس های ورزشی حداقل دارای ترکیبی از لاکرا هستند. لباس های دوچرخه سواری، هاکی یا شنا جذب هستند و الاستین بدین منظور کاربردی است.

با اینکه لاکرا با نایلون تفاوت دارد از این جهت که از پلاستیک ساخته نشده است، اما این پارچه حداقل در یک بخش از صنعت جایگاه ویژه ای دارد. بازیگران در صنعت فیلم سازی از این لباس برای ثبت حرکت استفاده می کنند و این لباس طوری طراحی شده است که کاملاً جذب باشد. وقتی در برابر صفحه سبز قرار می گیرد، حرکات تشخیص داده شده با این لباس به ایجاد تصاویر سه بعدی کمک می کند.

تولیدکنندگان پارچه لاکرا:

تولیدکنندگان پارچه لاکرا

لاکرا نشان تجاری DuPont است، و تنها توسط این شرکت تولید می شود. DuPont در بیش از 90 کشور مراکز تولید دارد.

درحالت کلی، از زمانیکه چین به عنوان قطب تولید در دنیا شناخته شد، صنعت بین المللی اسپندکس به سمت شرق انتقال یافت. DuPont تعدادی کارخانه در چین دارد و بسیاری از دیگر شرکت ها نیز اسپندکس را در این کشور تولید می کنند.

آینده لاکرا روشن است. یک گزارش نشان می دهد که تولید این پارچه تا پایان سال 2023 افزایش خواهد داشت و تمام نشانه ها حاکی از آن است که تولید آن نسبت به گذشته رونق خواهد گرفت.

قیمت پارچه لاکرا:

پارچه لاکرا و محصولات مشابه به دلیل خواص و ویژگی های مطلوب دارای قیمت بالایی در بازار بین المللی هستند. تولیدکنندگان منسوجات به دلیل کشسانی این پارچه حاضر هستند پول هنگفتی برای آن بپردازند. همچنین فرآیند پیچیده به کار برده شده در تولید این محصول منجر به افزایش قیمت آن می شود.

قیمت پارچه لاکرا

درحالیکه نوسانات بازار بر قیمت پارچه لاکرا تأثیر می گذارد، ویژگی های چندگانه و مطلوب این پارچه منجر شد که قیمت این پارچه بیشتر از سایر پارچه های مصنوعی مثل پلی استر و نایلون باشد. از آنجائیکه این محصول در حجم کم استفاده می شود قیمت بالای لاکرا به محصول نهایی منتقل نمی شود. اگرچه، با افزایش میزان لاکرا در لباس، قیمت افزایش می یابد.

انواع مختلف پارچه لاکرا:

انواع مختلف پارچه لاکرا

فرآیند تولید متفاوت منجر به تولید محصول نهایی یکسان در این محصول می شود. اگرچه لازم است با تعدادی از اصطلاحات در این حوزه آشنا شوید:

  • لاکرا: لاکرا نشان تجاری شرکت DuPont است، برند لاکرا یکی از قابل اطمینان ترین و باکیفیت ترین انواع الاستین موجود در بازار است. اگرچه، قیمت آن ممکن است گرانتر باشد.
  • الاستین: واژه الاستین در اروپا استفاده می شود و در هر زبان اروپایی تلفظی از این لغت استفاده می شود. الاستین از نظر تکنیکی صحیح ترین واژه برای این محصول است.
  • اسپندکس: برخلاف تصور عموم اسپندکس یک نشان تجاری نیست. درواقع واژه ای است که شرکت DuPont برای توصیف پلی پورتان در طول فرآیند تولید به کار برد. اسپندکس تحریف شده واژه اکسپندز است و جذابیت این نام باعث شد در آمریکا و سایر نقاط دنیا به این نام معروف شود.

اثرات زیست محیطی پارچه لاکرا:

درحالت کلی فرآیند تولید لاکرا اثرات محیطی منفی ندارد. درحالیکه درست است که تولید پارچه الاستین به انرژی و مواد شیمیایی بالایی نیاز دارد، برخلاف پارچه هایی مثل نایلون مواد خام اولیه آن از مواد تجدیدناپذیر مثل نفت نیست.

درعوض، این مواد در آزمایشگاهها تهیه می شوند و DuPont یکی از پیشگامان جهان در تولید پایدار و ایمن الاستین است. نمی توان انکار کرد که در تولید پارچه لاکرا مواد شیمیایی سمی وجود دارد، اما تحقیقات علمی نشان می دهد که کارگران کارخانه الاستین در سوئد در معرض ریسک بالاتر سرطان قرار ندارند که نشان می دهد محیط کاری مربوط به تولید این ماده آنچنان خطرناک نیست. هیچ مطالعه ای تاکنون انجام نشده است تا اثرات تولید الاستین در کارگران سایر کشورها را بررسی کرده باشد.

اثرات زیست محیطی پارچه لاکرا

پلی پورتن دارای ایزوسیانات است، که یک ماده سرطان زا است که مشکلات تنفسی در کودکان و بزرگسالان ایجاد می کند. درحالیکه این امکان وجود دارد که اسپندکس دارای مواد مضر باشد، وجود ایزوسانات هنوز تأیید نشده است.

درحالیکه فرآیند تولید پارچه لاکرا اثرات محیطی شدیدی ندارد، اثرات منفی این ماده پس از فروش به مشتری بسیار وخیم است. تحقیقات نشان می دهد که 60 درصد زباله ها در آبراهها از مواد تجزیه ناپذیر هستند و لاکرا نیز در این دسته قرار دارد. حتی اگر لباس ها دارای این ماده به درستی دفن شوند پس از هر بار شستشو مواد مضر وارد آب می شوند.

ممکن است هزاران سال یا حتی میلیون ها سال زمان صرف شود تا لاکرا تجزیه شود. در این بین، سواحل مملو از زباله و پلاستیک در بسیاری از نقاط دنیا بوجود خواهد آمد